Kleine stappen maken verschil
Bewegen hoeft niet zwaar of perfect te zijn. Wat bij jou past, telt.
MS ziet er bij iedereen anders uit. Misschien wandel je graag, fiets je, sport je in een groep of doe je liever oefeningen thuis of zittend. Er is niet één manier van bewegen die voor iedereen past. Onderzoek laat zien dat passend opgebouwde training over het algemeen veilig is en kan bijdragen aan een betere conditie, meer spierkracht, balans en kwaliteit van leven. Ook vermoeidheid kan verminderen, al verschilt het effect per persoon [1,2].
Waarom trainen helpt
Regelmatig bewegen op een passend niveau kan helpen om fit te blijven en dagelijkse activiteiten makkelijker vol te houden. Je hoeft daarvoor niet intensief te sporten: een haalbare routine, afgestemd op jouw mogelijkheden en herstel, kan al waardevol zijn [1,2].
- Conditie: wandelen, fietsen of een andere vorm van bewegen kan het uithoudingsvermogen ondersteunen.
- Kracht en dagelijks functioneren — gerichte krachtoefeningen kunnen helpen bij spierkracht en activiteiten zoals opstaan, lopen of tillen.
- Balans en vertrouwen — oefeningen die passen bij jouw balans en mobiliteit kunnen helpen om bewegen met meer vertrouwen te doen.
Hoe bouw je rustig op?
De beste start is een niveau dat je redelijk kunt volhouden. Omdat energie, vermoeidheid en klachten per dag kunnen wisselen, werkt een flexibel plan vaak beter dan een vast schema dat je koste wat kost moet halen [1,2].
- Begin klein: Een paar minuten bewegen of korte blokken verspreid over de dag tellen ook mee.
- Verander één ding tegelijk: maak een activiteit eerst iets langer of doe die iets vaker. Verhoog de zwaarte pas als dat goed gaat.
- Let op je inspanningsgevoel en herstel: kijk niet alleen naar je hartslag. Een licht tot matig gevoel van inspanning is voor veel mensen een bruikbaar vertrekpunt.
- Pas aan wanneer dat nodig is: Op een mindere dag korter of rustiger bewegen is geen mislukking, maar onderdeel van verstandig trainen.
Supercompensatie bij MS: trainen én herstellen
Na een training heeft je lichaam tijd nodig om te herstellen en zich aan te passen. Dit wordt vaak uitgelegd met het model van supercompensatie: de belastbaarheid daalt eerst tijdelijk, herstelt daarna en kan mogelijk boven het startniveau uitkomen.
Bij MS verloopt herstel niet volgens één vaste curve. Vermoeidheid, warmte, slaap en wisselende klachten spelen mee. Kleine trainingsprikkels, voldoende rust en tijdig bijstellen zijn belangrijker dan een strak schema.
Waar kun je op letten?
- Warmtegevoeligheid: zoek een koele plek op, draag luchtige kleding en drink regelmatig water.
- Balans of onzekerheid: kies zo nodig voor zittende oefeningen, steun bij een muur/stoel of een vast toestel en zorg voor een veilige trainingsruimte.
- Vermoeidheid en herstel: deel activiteiten op in korte blokken en evalueer hoe je je later op de dag of de volgende ochtend voelt.
- Twijfel of verandering van klachten: bespreek passende belasting met je fysiotherapeut of behandelteam. Neem contact op bij nieuwe of aanhoudende veranderingen in klachten.
Een kleine stap voor deze week
Wat is deze week voor jou haalbaar? Denk aan een kort rondje wandelen, rustig fietsen, een paar zittende oefeningen of rustig rekken. Kies iets dat bij je energie past en pas het aan als dat nodig is.
Wil je weten wat het beste bij jouw situatie past? Bespreek het gerust met onze fysiotherapeuten.
Literatuurlijst:
1. Halabchi F, Alizadeh Z, Sahraian MA, Abolhasani M. Exercise prescription for patients with multiple sclerosis; potential benefits and practical recommendations. BMC Neurology. 2017;17:185. doi:10.1186/s12883-017-0960-9
2. Learmonth YC, Motl RW. Exercise Training for Multiple Sclerosis: A Narrative Review of History, Benefits, Safety, Guidelines, and Promotion. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(24):13245. doi:10.3390/ijerph182413245